Στεφανία Καψετάκη
Νέα επιστημονική έρευνα από το Πανεπιστημίου Drexel και την Αμερικανική Δασική Υπηρεσία διαπιστώνει ότι η δενδροφύτευση σχετίζεται με καλύτερη υγεία στα νεογνά. Αναλύοντας στοιχεία από 36.564 γεννήσεις στο Πόρτλαντ των ΗΠΑ (2015–2020), οι ερευνητές κατέγραψαν αυξημένο βάρος γέννησης και μειωμένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού σε περιοχές με πρόσφατη φύτευση δέντρων.
Το ότι η αυξημένη πρασινάδα στη φύση σχετίζεται με τη βελτίωση της υγείας των νεογνών δεν είναι κάτι εντελώς καινούργιο. Την τελευταία 15ετία πάνω από 30 άρθρα έχουν δημοσιευθεί πάνω σε αυτό το θέμα. Οπότε τι πρωτοποριακό έκανε αυτή η έρευνα; Οι προηγούμενες μελέτες δεν είχαν λάβει υπόψιν τους πολλαπλούς παράγοντες που επηρεάζουν τη σχέση μεταξύ πρασίνου και υγείας νεογνών. Οι παράγοντες αυτοί είναι η φυλή, η εκπαίδευση, το εισόδημα της μητέρας, η πυκνότητα των δρόμων στην περιοχή, εάν αυτή ήταν η πρώτη γέννα ή όχι της μητέρας, και η ήδη υπάρχουσα πρασινάδα στην περιοχή. Επομένως πώς μπόρεσαν ο Donovan και οι συνεργάτες του να βάλουν στην άκρη αυτούς τους παράγοντες και να επικεντρωθούν στο εάν σχετίζεται η υγεία των νεογνών με τη δενδροφύτευση;
Οι “Friends of Trees” είναι μία μη κερδοσκοπική οργάνωση που από το 1989 έχει φυτέψει περισσότερα από 975.000 δέντρα σε δύο πολιτείες των ΗΠΑ. Ο Δρ. Donovan, πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης, είχε πρόσβαση στα δεδομένα από δέντρα που είχαν φυτέψει οι “Friends of Trees” στην πολιτεία Πόρτλαντ. Η επιλογή του τόπου δενδροφύτευσης από τους “Friends of Trees” δεν είχε σχέση με την ήδη υπάρχουσα βλάστηση, τη φυλή ή το εκπαιδευτικό επίπεδο της μητέρας. Έτσι ο Donovan και οι συνεργάτες του μπόρεσαν να συγκεντρωθούν στο να εξετάσουν εάν η υγεία των νεογνών σχετίζεται με τη νέα δενδροφύτευση, ανεξάρτητα από τους άλλους παράγοντες. Μάζεψαν δεδομένα γεννήσεων νεογνών από το 2015 έως το 2020 και τα σύγκριναν με τη δενδροφύτευση κοντά στο σπίτι των μητέρων τα τελευταία 5 έως 15 χρόνια πριν γεννηθούν τα νεογνά.
Και τι βρήκαν; Η αυξημένη δενδροφύτευση γύρω από την κατοικία των μητέρων αύξησε το βάρος των νεογνών, μείωσε τον κίνδυνο να είναι μικρά για την ηλικία τους, και μείωσε τον κίνδυνο να γεννηθούν πρόωρα. Κάθε 10 δέντρα που είχαν φυτευτεί 100 μέτρα από την κατοικία της μητέρας αύξησαν το βάρος του νεογνού κατά 50 γραμμάρια. «Τα 50 γραμμάρια μπορεί να μην φαίνονται πολλά, αλλά εάν κάθε μωρό στο δείγμα μας αύξησε το βάρος του κατά 50 γραμμάρια, αυτό σημαίνει 642 λιγότερα μωρά που θεωρούνται μικρά για την ηλικία κύησης και δεν διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για χειρότερη ανάπτυξη αργότερα στη ζωή», αναφέρει ο επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Michael. Για λόγους που δεν έχουν ακόμα αποσαφηνιστεί, η επίδραση των νεοφυτευμένων δέντρων στην αύξηση του βάρους των νεογνών ήταν μεγαλύτερη όταν τα νεοφυτευμένα δέντρα απείχαν 100 μέτρα από το σπίτι των μητέρων, παρά όταν απείχαν 50, 200, ή 500 μέτρα από το σπίτι των μητέρων. Η επίδραση στην αύξηση βάρους εμφανίστηκε όταν είχαν φυτευτεί τουλάχιστον 4 δέντρα σε απόσταση 100 μέτρων από την κατοικία της μητέρας. Η ήδη υπάρχουσα κάλυψη δέντρων και η μειωμένη πυκνότητα δρόμων στην περιοχή επίσης αύξησε το βάρος των νεογνών όπως είχαν δείξει προηγούμενες μελέτες. Πώς εξηγείται η σχέση μεταξύ αυξημένου βάρους νεογνών και δενδροφύτευσης; Σύμφωνα με την έρευνα μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Το πιο πιθανό είναι τα δέντρα να μειώνουν το άγχος, να βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα, να αυξάνουν τη σωματική δραστηριότητα και τις κοινωνικές συνδέσεις.
Γιατί μας ενδιαφέρει τα μωρά να γεννιούνται με αυξημένο βάρος, να μην γεννιούνται μικρά για την ηλικία τους, και να μην γεννιούνται πρόωρα; Η γέννηση νεογνών τα οποία είναι μικρότερα από ό,τι αναμένεται με βάση τη διάρκεια κύησης έχει σχέση με μειωμένες μελλοντικές ακαδημαϊκές επιδόσεις, μειωμένες αποδοχές, και μεγαλύτερη θνησιμότητα. Επίσης έχει βρεθεί ότι η μειωμένη δενδροφύτευση σχετίζεται με αυξημένη εγκληματικότητα.
Επομένως, προκειμένου να βελτιώσουμε την υγεία των νεογνών, τις ακαδημαϊκές τους αποδόσεις, τις αποδοχές, και τη διάρκεια της ζωής μας, αναφέρουν ότι πρέπει να προχωρήσουμε στη ζωή με περισσότερο πράσινο. Θα μπορούσαμε να αυξήσουμε το πράσινο αυξάνοντας τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης που πραγματοποιούν τα φυτά ή να φτιάξουμε περισσότερα πάρκα στις πόλεις. Όμως οι δύο παραπάνω στρατηγικές είναι δύσκολο να εφαρμοστούν σε πόλεις όπου ήδη υπάρχει λίγος διαθέσιμος χώρος. Επομένως, προτείνουν την πιο γρήγορη στρατηγική της δενδροφύτευσης.
Παρ’ότι η δενδροφύτευση φαίνεται να είναι το ‘πράσινο φανάρι’ για το δρόμο της υγείας, οι συγγραφείς επισημαίνουν κάποιους περιορισμούς στην έρευνά τους. Το αυξημένο βάρος των νεογνών σχετίζεται με τη δενδροφύτευση, αλλά δεν είναι γνωστό εάν η αυξημένη δενδροφύτευση είναι η αιτία για την αύξηση του βάρους των νεογνών. Επίσης τα δέντρα που φύτεψαν οι «Friends of Trees» δεν ήταν τα μόνα που φυτεύτηκαν στο Πόρτλαντ. Και άλλες οργανώσεις και άτομα είχαν φυτέψει δέντρα εκείνη την περίοδο. Όμως η πλειονότητα των δέντρων που είχαν φυτευτεί στην περιοχή του Πόρτλαντ κατά την περίοδο που συλλέχθηκαν τα δεδομένα ήταν από τους «Friends of Trees». Επομένως τονίζουν τη σημασία μελλοντική έρευνα να εξετάσει εάν η σχέση βάρους νεογνών και δενδροφύτευσης είναι αιτιακή, και να συλλέξει δεδομένα για όλα τα δέντρα που φυτεύτηκαν στην περιοχή.
Πηγές:
Geoffrey H. Donovan, Jeffrey P. Prestemon, Abigail R. Kaminski, Yvonne L. Michael. The association between tree planting and birth outcomes. Science of The Total Environment, 2025; 975: 179229 DOI: 10.1016/j.scitotenv.2025.179229. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969725008642
https://friendsoftrees.org/blog/community-forest-for-the-future/
https://www.sciencedaily.com/releases/2025/04/250423135033.htm