Science For All

Category: Ιατρική

  • Καρκίνος στο μάτι. Νέες ελπίδες για θεραπεία μας δίνει η Νανοϊατρική.

    Καρκίνος στο μάτι. Νέες ελπίδες για θεραπεία μας δίνει η Νανοϊατρική.

    Ευσταθόπουλος Ευστάθιος

    Έλληνες επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, δημοσίευσαν τον περασμένο μήνα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Cancers, μια νέα μελέτη για τις νέες εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου των οφθαλμών. Πρόκειται για μια μελέτη ανασκόπησης η οποία παρουσιάζει τις τελευταίες εξελίξεις συγκεντρώνοντας τις μεθόδους και τα αποτελέσματα ερευνητικών μελετών που έχουν δημοσιευθεί τα τελευταία χρόνια με την εφαρμογή μεθόδων Νανοϊατρικής για το θέμα.

    Οι διάφορες μορφές καρκίνου στο μάτι, όπως το μελάνωμα και το ρετινοβλάστωμα, δεν είναι από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου που εμφανίζονται στον άνθρωπο, ωστόσο είναι σοβαρές παθήσεις που συχνά οδηγούν σε καταστροφικά αποτελέσματα εάν δεν εντοπιστούν και δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, καθώς μπορούν να προκαλέσουν απώλεια όρασης ή ακόμα και να απειλήσουν τη ζωή του ασθενούς λόγω του υψηλού ποσοστού μεταστάσεων. Για τις ποθήσεις αυτές δεν υπάρχει μέχρι σήμερα μια ενιαία και αποτελεσματική θεραπεία. Οι τρέχουσες θεραπευτικές προσεγγίσεις για τους οφθαλμικούς καρκίνους, όπως η χειρουργική αντιμετώπιση, η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία, συχνά συνοδεύονται από σοβαρές παρενέργειες και περιορισμούς. Σε αυτές περιλαμβάνονται η κακή στόχευση των καρκινικών κυττάρων, οι παράπλευρες βλάβες στους γύρω υγιείς ιστούς και η ανεπαρκής διείσδυση στις οφθαλμικές δομές. Το μάτι, παρά το μικρό του μέγεθος, είναι ένα από τα πιο πολύπλοκα όργανα του ανθρώπινου σώματος, που προστατεύεται από μια σειρά ανατομικών και φυσιολογικών φραγμών, γεγονός που καθιστά και τη χορήγηση φαρμάκων ιδιαίτερα δύσκολη.

    Εδώ μπαίνει δυναμικά η Νανοϊατρική, ένας καινοτόμος κλάδος που χρησιμοποιεί νανοσωματίδια, δηλαδή πολύ μικρά σωματίδια με διαστάσεις 10 έως 100 νανόμετρα (ένα νανόμετρο είναι ένα δισεκατομμυριοστό του μέτρου). Η εφαρμογή της νανοϊατρικής μας δίνει πολλές ελπίδες ότι μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη σημερινή κατάσταση, προσφέροντας θεραπείες που είναι πιο στοχευμένες, πιο αποτελεσματικές και με λιγότερες παρενέργειες. Αξιοποιεί τις ιδιαίτερες ιδιότητες νανοσωματιδίων για να πετύχουμε νωρίτερα, καλύτερη και αποτελεσματικότερη διάγνωση και θεραπεία και μας δίνει νέες ελπίδες στην αντιμετώπιση των νόσων σε όλες σχεδόν της ειδικότητες της ιατρικής και στη δημιουργία νέων, πιο αποτελεσματικών φαρμάκων. Για τον καρκίνο των οφθαλμών ειδικότερα, η εφαρμογή της Νανοϊατρικής ανοίγει νέους, πολύ ελπιδοφόρους ορίζοντες για μια ριζική και πιο αποτελεσματική θεραπεία του, οι οποίοι παρουσιάζονται σε αυτό το άρθρο.

    Πώς Λειτουργεί η Νανοϊατρική στα Οφθαλμικά Νεοπλάσματα

    Η βασική ιδέα είναι ότι νανοσωματίδια μπορούν να «συνδεθούν» με φάρμακα και να κατευθυνθούν στοχευμένα στα καρκινικά κύτταρα όπου θα τοποθετήσουν την φαρμακευτική ουσία χωρίς να επηρεάσουν τα υγιή κύτταρα. Χάρη στο πολύ μικρό τους μέγεθος και στις ειδικές ιδιότητες που έχουν, τα νανοσωματίδια περνούν μέσα από τα φυσικά εμπόδια του ματιού και εναποθέτουν το φάρμακο με εξαιρετική ακρίβεια.

    Πέραν των ωφελειών που προσφέρει η νανοσωματιδιακή θεραπεία, πρέπει να σημειώσουμε ότι με τη χρήση της ταυτόχρονα εγείρονται πολλά κανονιστικά και ηθικά ζητήματα αλλά και θέματα τοξικότητας και ασφάλειας για τον οργανισμό, τα οποία είναι κυρίως υπεύθυνα που οι μέθοδοι αυτές δεν έχουν εφαρμοστεί ακόμη ευρύτερα στην κλινική πράξη, θέματα τα οποία επίσης παρουσιάζονται στο άρθρο.

    Συμπερασματικά οι Έλληνες επιστήμονες στη συγκεκριμένη μελέτη καταλήγουν, ότι η νανοϊατρική έχει συμβάλει σημαντικά στην οφθαλμολογία και επεκτείνεται στον τομέα της οφθαλμικής ογκολογίας, μετασχηματίζοντας τόσο τη διάγνωση όσο και τη θεραπεία. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, οι πρόοδοι στη χορήγηση φαρμάκων με βάση τα νανοσωματίδια, την απεικόνιση και τη θεραπεία έχουν προσφέρει πολλά υποσχόμενες εναλλακτικές λύσεις στις συμβατικές θεραπείες, ξεπερνώντας βασικές προκλήσεις, όπως οι οφθαλμικοί φραγμοί και η τοξικότητα. Με αρκετές προκλινικές μελέτες, καθώς και κάποιες που περνούν σε κλινικές μελέτες, η νανοϊατρική ανοίγει ένα νέο δρόμο για τη διαχείριση των οφθαλμικών καρκίνων, με την εξατομικευμένη θεραπεία να βρίσκεται στο προσκήνιο. Παρ’ όλα αυτά, η περαιτέρω έρευνα και οι προσεκτικοί, ολοκληρωμένοι κανονισμοί και πλαίσια είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση της ασφάλειας των ασθενών και της βέλτιστης ποιότητας της περίθαλψης. Με συνεχή καινοτομία και αυστηρή επιστημονική μεθοδολογία, η νανοϊατρική μας δίνει ελπίδες ότι θα μας βοηθήσει στη βελτίωση της αντιμετώπισης του καρκίνου του ματιού.

    Βιβλιογραφία.

    Οδηγός Μελέτης για τη Θεματική Ενότητα «Επιστημονική Δημοσιογραφία», Πάτρα 2021.

    Margarita Tsoplaktsoglou, Ellas Spyratou, Andreas Droulias, Maria-Eleni Zachou and Efstathios P. Efstathopoulos, The Contribution of Nanomedicine in Ocular Oncology, Cancers 2025, 17(7), 1186; https://doi.org/10.3390/cancers17071186

  • Ο εγκέφαλος σε δράση

    Ο εγκέφαλος σε δράση

    Αποκαλύψεις από ένα κυβικό χιλιοστό εγκεφαλικού ιστού

    Ιωσηφίνα Σαρρού

    Πώς οι επιστήμονες χαρτογράφησαν με λεπτομέρεια και για πρώτη φορά το οπτικό κύκλωμα ενός ποντικιού.

    Η κατανόηση της δομής και λειτουργίας των εγκεφαλικών κυττάρων είναι ίσως η πιο δύσκολη και φιλόδοξη έρευνα στον τομέα των νευροεπιστημών. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος συχνά περιγράφεται ως η πιο περίπλοκη δομή στο γνωστό σύμπαν. Ακόμη και σε μικρά ζώα, όπως τα ποντίκια, ο εγκέφαλος αποτελείται από δισεκατομμύρια κύτταρα-νευρώνες. Οι νευρώνες συνδέονται περίπλοκα μεταξύ τους με μικροσκοπικές διασταυρώσεις μέσω των οποίων επικοινωνούν και φτιάχνουν μακροσκελή δενδροειδή δίκτυα επικοινωνίας.

    Φανταστείτε ότι μπορείτε να κοιτάξετε μέσα στον εγκέφαλο και όχι απλώς να δείτε πώς μοιάζει, αλλά να τον παρακολουθήσετε να λειτουργεί, αυτό έκαναν ερευνητές από το πρόγραμμα MICRONS (Machine Intelligence from Cortical Networks). Οι ερευνητές δημιούργησαν τον πιο λεπτομερή χάρτη ενός εγκεφαλικού κυκλώματος καθώς λειτουργούσε. Η μελέτη εστιάστηκε στο οπτικό σύστημα ενός ποντικιού και σκοπό είχε να διερευνήσει πώς διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου του επεξεργάζονται αυτό που βλέπει. Ενώ τα ποντίκια βλέπουν τον κόσμο διαφορετικά από ότι οι άνθρωποι, ο εγκέφαλός τους επεξεργάζεται οπτικά δεδομένα με παρόμοιους τρόπους, και η μελέτη τους είναι ένα πολύτιμο μοντέλο για την κατανόηση των δικών μας οπτικών συστημάτων.

    Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature τον Απρίλιο του 2025, αποτελεί μια επαναστατική μελέτη στο τομέα της νευροεπιστήμης. Συνδυάζοντας τεχνολογία απεικόνισης αιχμής και ισχυρή ανάλυση δεδομένων, οι επιστήμονες μπόρεσαν να καταγράψουν τη δραστηριότητα δεκάδων χιλιάδων νευρώνων, ενώ παράλληλα εντόπισαν τις συνδέσεις τους με τόση λεπτομέρεια ώστε για πρώτη φορά στα επιστημονικά χρονικά, διαπίστωσαν τα σημεία των νευρώνων στα οποία γίνεται η ανταλλαγή του ηλεκτρικού σήματος σε χημικές ουσίες, κάτι που ονομάζεται στη νευροεπιστήμη, σύναψη (synapse).

    Αυτά τα επαναστατικά δεδομένα αποτελούν μια σημαντική πηγή γνώσης τόσο για τους νευροεπιστήμονες όσο και τους σχεδιαστές τεχνητής νοημοσύνης.

    Τεχνολογίες στην πράξη

    Για να δημιουργήσουν τον νευρωνικό  χάρτη, οι ερευνητές συνδύασαν δύο ισχυρές τεχνολογίες απεικόνισης.

    Η πρώτη τεχνική ονομάζεται, απεικόνιση ασβεστίου (calcium immagini) και η δεύτερη είναι η ηλεκτρονική μικροσκοπία (electron microscopy).

    H απεικόνηση ασβεστίου καταγράφει τη δραστηριότητα των νευρώνων σε ζωντανούς οργανισμούς, με την ανίχνευση φθοριζόντων μορίων που ανάβουν όταν τα κύτταρα πυροδοτούνται. Στη συγκεκριμένη μελέτη, η απεικόνιση ασβεστίου χρησιμοποιήθηκε για την παρακολούθηση της δραστηριότητας περίπου 75.000 νευρώνων στον εγκέφαλο του ποντικιού ενώ ήταν ξύπνιο και έβλεπε διάφορες εικόνες.

    Η ηλεκτρονική μικροσκοπία δημιουργεί εικόνες εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης του εγκεφαλικού ιστού, επιτρέποντας στους ερευνητές να δουν μεμονωμένες συνάψεις—τις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων. Με πάνω από ένα χρόνο επίπονης εργασίας, η ομάδα ανακατασκεύασε έναν τρισδιάστατο όγκο εγκεφαλικού ιστού ποντικού, χαρτογραφώντας πάνω από 200.000 κύτταρα και 500 εκατομμύρια συνάψεις.

    Συνδυάζοντας αυτές τις δύο τεχνικές, η ομάδα πέτυχε κάτι άνευ προηγουμένου: ένα λεπτομερές διάγραμμα καλωδίωσης μιας λειτουργικής περιοχής του εγκεφάλου, που συνδέεται άμεσα με τις οπτικές εμπειρίες του ζώου.

    Γιατί η μελέτη νευρωνικών δικτύων είναι σημαντική

    Μία από τις πιο συναρπαστικές πτυχές της μελέτης είναι το εύρος της. Οι προηγούμενες μελέτες συνδετικής  των νευρώνων, επικεντρώθηκαν σε μικροσκοπικές λωρίδες εγκεφαλικού ιστού, συχνά μόνο κλάσματα του χιλιοστού σε μέγεθος. Αυτή η νέα μελέτη καλύπτει πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου, όχι μόνο τον πρωτεύοντα οπτικό φλοιό (VISp), όπου αρχικά φτάνουν τα ακατέργαστα οπτικά δεδομένα, αλλά και αρκετές υψηλότερες οπτικές περιοχές που βοηθούν στην ερμηνεία της κίνησης, των σχημάτων και της κατανόησης του χώρου.

    Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές μπόρεσαν να εντοπίσουν συνδέσεις μεγάλης εμβέλειας μεταξύ περιοχών, αποκαλύπτοντας πώς οι πληροφορίες ρέουν στον εγκέφαλο. Χαρτογράφησαν ακόμη και τα πλήρη δενδριτικά δέντρα (dendritic trees) των νευρώνων (τα σύνθετα κλαδιά που λαμβάνουν σήματα) και χιλιάδες αξονικές προεξοχές (axonal projections) (τα κλαδιά που στέλνουν σήματα), αποκαλύπτοντας μια πλήρη εικόνα του ρόλου κάθε κυττάρου στο δίκτυο.

    Από αυτά τα δεδομένα προέκυψαν αρκετές συναρπαστικές πληροφορίες, όπως ότι οι νευρώνες δεν συνδέονται τυχαία. Ορισμένοι τύποι νευρώνων “προτιμούν” συνάψεις με άλλους του ίδιου τύπου ή με κύτταρα που εμπλέκονται σε παρόμοιες λειτουργίες. Συμπερασματικά, και όπως ήταν αναμενόμενο, αποδείχθηκε ότι υπάρχει μια εξαιρετικά οργανωμένη αρχιτεκτονική στην οποία βασίζεται η οπτική επεξεργασία.

    Σημαντική ήταν και η παρατήρηση ότι οι ομάδες νευρώνων που δραστηριοποιούνταν μαζί συχνά μοιράζονταν ισχυρές φυσικές συνδέσεις. Τεράστιο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα οπτικά σήματα “κυκλοφορούσαν” σε πολύπλοκες κατευθύνσεις, υπήρχαν βρόχοι (loops), κυκλώματα ανάδρασης (feedback circuits) και παράλληλες ροές επεξεργασίας, όπως ακριβώς τα επικαλυπτώμενα μονοπάτια (overlapping pathways) σε ένα σύγχρονο δίκτυο υπολογιστών.

    Νέοι  δρόμοι  για την κατανόηση του εγκεφάλου και την οικοδόμηση καλύτερης τεχνολογίας.

    Με αυτό το σύνολο δεδομένων, οι επιστήμονες μπορούν τώρα να κάνουν ερωτήσεις που προηγουμένως ήταν αδύνατες. Πώς συμβάλλουν διαφορετικοί τύποι κυττάρων στην αντίληψη; Ποια είδη κυκλωμάτων υποστηρίζουν τη μάθηση και τη μνήμη; Ποιες συνδέσεις έχουν μεγαλύτερη σημασία για την ερμηνεία της κίνησης ή του χρώματος;

    Πολλές νευρολογικές και ψυχιατρικές διαταραχές, όπως ο αυτισμός, η σχιζοφρένεια και η επιληψία, πιστεύεται ότι περιλαμβάνουν διαταραγμένη συνδεσιμότητα στον εγκέφαλο. Κατανοώντας πώς φαίνεται η «κανονική» καλωδίωση σε ένα λειτουργικό σύστημα, οι ερευνητές μπορούν να εντοπίσουν καλύτερα πού και πώς πηγαίνουν στραβά τα πράγματα.

    Ένας από τους σημαντικότερους στόχους του MICRONS είναι να εμπνεύσει νέες αρχιτεκτονικές τεχνητής νοημοσύνης. Σε αντίθεση με τα τρέχοντα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που συχνά κατασκευάζονται με άκαμπτα, ομοιόμορφα στρώματα, ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί διαφορετικούς τύπους κυττάρων, επαναλαμβανόμενους βρόχους και προσαρμοστική συνδεσιμότητα (adaptive conductivity). Η κατανόηση αυτών των αρχών θα μπορούσε να βοηθήσει τους μηχανικούς να σχεδιάσουν πιο ευέλικτες, αποδοτικές και έξυπνες μηχανές.

    Ένα δώρο στην επιστημονική κοινότητα

    H ομάδα MICRONS διαθέτει το σύνολο των δεδομένων αυτής της μελέτης σε ανοιχτή πρόσβαση. Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές σε όλο τον κόσμο μπορούν τώρα να εξερευνήσουν τα δεδομένα, να αναπτύξουν νέες υποθέσεις και να δοκιμάσουν μοντέλα χρησιμοποιώντας πραγματικές βιολογικές δομές και πρότυπα δραστηριότητας (activity patterns). Το σύνολο της πληροφορίας που είναι ελεύθερα διαθέσιμη, περιλαμβάνει εργαλεία για ανάκτηση και οπτικοποίηση δεδομένων, μαζί με εκτενή μεταδεδομένα (metadata). Είναι ένα χρυσωρυχείο για όποιον μελετά τη δομή του εγκεφάλου, τον υπολογισμό ή την επεξεργασία πληροφοριών.

    Φυσικά, αυτή είναι μόνο η αρχή. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι πολύ μεγαλύτερος και πιο περίπλοκος από αυτόν ενός ποντικιού. Αλλά δημιουργώντας λεπτομερείς χάρτες απλούστερων συστημάτων, οι επιστήμονες βάζουν τα θεμέλια για μελλοντικές ανακαλύψεις. Ακριβώς όπως το Πρόγραμμα Ανθρώπινου Γονιδιώματος έθεσε τις βάσεις για τη σύγχρονη γενετική, έτσι και το πρόγραμμα μελέτης των νευρωνικών συνδέσεων (connectomics) μπορεί μια μέρα να ξεκλειδώσει τα βαθύτερα μυστικά του εγκεφάλου.

    Καθώς η τεχνολογία απεικόνισης βελτιώνεται και τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων γίνονται πιο αποτελεσματικά, ενδέχεται σύντομα να είμαστε σε θέση να δημιουργήσουμε παρόμοιους λεπτομερείς χάρτες άλλων περιοχών του εγκεφάλου ίσως και ολόκληρων εγκεφάλων.

    Η χαρτογράφηση του οπτικού φλοιού του ποντικιού αποτελεί ορόσημο τόσο για τη νευροεπιστήμη όσο και για την ανθρώπινη περιέργεια και την επιτυχία της συνεργασίας διαφορετικών ειδικοτήτων καθώς και της τεχνολογικής εφευρετικότητας!

    Ding, Z., Fahey, P.G., Papadopoulos, S. et al. Functional connectomics reveals general wiring rule in mouse visual cortex. Nature 640, 459–469 (2025). https://doi.org/10.1038/s41586-025-08840-.

  • Πράσινο είναι: προχώρα! H δενδροφύτευση ωφελεί την ανάπτυξη των νεογνών.

    Πράσινο είναι: προχώρα! H δενδροφύτευση ωφελεί την ανάπτυξη των νεογνών.

    Στεφανία Καψετάκη

    Νέα επιστημονική έρευνα από το Πανεπιστημίου Drexel και την Αμερικανική Δασική Υπηρεσία διαπιστώνει ότι η δενδροφύτευση σχετίζεται με καλύτερη υγεία στα νεογνά. Αναλύοντας στοιχεία από 36.564 γεννήσεις στο Πόρτλαντ των ΗΠΑ (2015–2020), οι ερευνητές κατέγραψαν αυξημένο βάρος γέννησης και μειωμένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού σε περιοχές με πρόσφατη φύτευση δέντρων.

    Το ότι η αυξημένη πρασινάδα στη φύση σχετίζεται με τη βελτίωση της υγείας των νεογνών δεν είναι κάτι εντελώς καινούργιο. Την τελευταία 15ετία πάνω από 30 άρθρα έχουν δημοσιευθεί πάνω σε αυτό το θέμα. Οπότε τι πρωτοποριακό έκανε αυτή η έρευνα; Οι προηγούμενες μελέτες δεν είχαν λάβει υπόψιν τους πολλαπλούς παράγοντες που επηρεάζουν τη σχέση μεταξύ πρασίνου και υγείας νεογνών. Οι παράγοντες αυτοί είναι η φυλή, η εκπαίδευση, το εισόδημα της μητέρας, η πυκνότητα των δρόμων στην περιοχή, εάν αυτή ήταν η πρώτη γέννα ή όχι της μητέρας, και η ήδη υπάρχουσα πρασινάδα στην περιοχή. Επομένως πώς μπόρεσαν ο Donovan και οι συνεργάτες του να βάλουν στην άκρη αυτούς τους παράγοντες και να επικεντρωθούν στο εάν σχετίζεται η υγεία των νεογνών με τη δενδροφύτευση;

    Οι “Friends of Trees” είναι μία μη κερδοσκοπική οργάνωση που από το 1989 έχει φυτέψει περισσότερα από 975.000 δέντρα σε δύο πολιτείες των ΗΠΑ. Ο Δρ. Donovan, πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης, είχε πρόσβαση στα δεδομένα από δέντρα που είχαν φυτέψει οι “Friends of Trees” στην πολιτεία Πόρτλαντ. Η επιλογή του τόπου δενδροφύτευσης από τους “Friends of Trees” δεν είχε σχέση με την ήδη υπάρχουσα βλάστηση, τη φυλή ή το εκπαιδευτικό επίπεδο της μητέρας. Έτσι ο Donovan και οι συνεργάτες του μπόρεσαν να συγκεντρωθούν στο να εξετάσουν εάν η υγεία των νεογνών σχετίζεται με τη νέα δενδροφύτευση, ανεξάρτητα από τους άλλους παράγοντες. Μάζεψαν δεδομένα γεννήσεων νεογνών από το 2015 έως το 2020 και τα σύγκριναν με τη δενδροφύτευση κοντά στο σπίτι των μητέρων τα τελευταία 5 έως 15 χρόνια πριν γεννηθούν τα νεογνά.

    Και τι βρήκαν; Η αυξημένη δενδροφύτευση γύρω από την κατοικία των μητέρων αύξησε το βάρος των νεογνών, μείωσε τον κίνδυνο να είναι μικρά για την ηλικία τους, και μείωσε τον κίνδυνο να γεννηθούν πρόωρα. Κάθε 10 δέντρα που είχαν φυτευτεί 100 μέτρα από την κατοικία της μητέρας αύξησαν το βάρος του νεογνού κατά 50 γραμμάρια. «Τα 50 γραμμάρια μπορεί να μην φαίνονται πολλά, αλλά εάν κάθε μωρό στο δείγμα μας αύξησε το βάρος του κατά 50 γραμμάρια, αυτό σημαίνει 642 λιγότερα μωρά που θεωρούνται μικρά για την ηλικία κύησης και δεν διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για χειρότερη ανάπτυξη αργότερα στη ζωή», αναφέρει ο επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Michael. Για λόγους που δεν έχουν ακόμα αποσαφηνιστεί, η επίδραση των νεοφυτευμένων δέντρων στην αύξηση του βάρους των νεογνών ήταν μεγαλύτερη όταν τα νεοφυτευμένα δέντρα απείχαν 100 μέτρα από το σπίτι των μητέρων, παρά όταν απείχαν 50, 200, ή 500 μέτρα από το σπίτι των μητέρων. Η επίδραση στην αύξηση βάρους εμφανίστηκε όταν είχαν φυτευτεί τουλάχιστον 4 δέντρα σε απόσταση 100 μέτρων από την κατοικία της μητέρας. Η ήδη υπάρχουσα κάλυψη δέντρων και η μειωμένη πυκνότητα δρόμων στην περιοχή επίσης αύξησε το βάρος των νεογνών όπως είχαν δείξει προηγούμενες μελέτες. Πώς εξηγείται η σχέση μεταξύ αυξημένου βάρους νεογνών και δενδροφύτευσης; Σύμφωνα με την έρευνα μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Το πιο πιθανό είναι τα δέντρα να μειώνουν το άγχος, να βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα, να αυξάνουν τη σωματική δραστηριότητα και τις κοινωνικές συνδέσεις.

    Γιατί μας ενδιαφέρει τα μωρά να γεννιούνται με αυξημένο βάρος, να μην γεννιούνται μικρά για την ηλικία τους, και να μην γεννιούνται πρόωρα; Η γέννηση νεογνών τα οποία είναι μικρότερα από ό,τι αναμένεται με βάση τη διάρκεια κύησης έχει σχέση με μειωμένες μελλοντικές ακαδημαϊκές επιδόσεις, μειωμένες αποδοχές, και μεγαλύτερη θνησιμότητα. Επίσης έχει βρεθεί ότι η μειωμένη δενδροφύτευση σχετίζεται με αυξημένη εγκληματικότητα.

    Επομένως, προκειμένου να βελτιώσουμε την υγεία των νεογνών, τις ακαδημαϊκές τους αποδόσεις, τις αποδοχές, και τη διάρκεια της ζωής μας, αναφέρουν ότι πρέπει να προχωρήσουμε στη ζωή με περισσότερο πράσινο. Θα μπορούσαμε να αυξήσουμε το πράσινο αυξάνοντας τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης που πραγματοποιούν τα φυτά ή να φτιάξουμε περισσότερα πάρκα στις πόλεις. Όμως οι δύο παραπάνω στρατηγικές είναι δύσκολο να εφαρμοστούν σε πόλεις όπου ήδη υπάρχει λίγος διαθέσιμος χώρος. Επομένως, προτείνουν την πιο γρήγορη στρατηγική της δενδροφύτευσης.

    Παρ’ότι η δενδροφύτευση φαίνεται να είναι το ‘πράσινο φανάρι’ για το δρόμο της υγείας, οι συγγραφείς επισημαίνουν κάποιους περιορισμούς στην έρευνά τους. Το αυξημένο βάρος των νεογνών σχετίζεται με τη δενδροφύτευση, αλλά δεν είναι γνωστό εάν η αυξημένη δενδροφύτευση είναι η αιτία για την αύξηση του βάρους των νεογνών. Επίσης τα δέντρα που φύτεψαν οι «Friends of Trees» δεν ήταν τα μόνα που φυτεύτηκαν στο Πόρτλαντ. Και άλλες οργανώσεις και άτομα είχαν φυτέψει δέντρα εκείνη την περίοδο. Όμως η πλειονότητα των δέντρων που είχαν φυτευτεί στην περιοχή του Πόρτλαντ κατά την περίοδο που συλλέχθηκαν τα δεδομένα ήταν από τους «Friends of Trees». Επομένως τονίζουν τη σημασία μελλοντική έρευνα να εξετάσει εάν η σχέση βάρους νεογνών και δενδροφύτευσης είναι αιτιακή, και να συλλέξει δεδομένα για όλα τα δέντρα που φυτεύτηκαν στην περιοχή.

    Πηγές:

    Geoffrey H. Donovan, Jeffrey P. Prestemon, Abigail R. Kaminski, Yvonne L. Michael. The association between tree planting and birth outcomes. Science of The Total Environment, 2025; 975: 179229 DOI: 10.1016/j.scitotenv.2025.179229. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969725008642 

    https://friendsoftrees.org/blog/community-forest-for-the-future/

    https://www.sciencedaily.com/releases/2025/04/250423135033.htm

  • Νέα Επαναστατική Μέθοδος Αντιμετώπισης του Καρκίνου του Προστάτη

    Νέα Επαναστατική Μέθοδος Αντιμετώπισης του Καρκίνου του Προστάτη

    Γιουρούκου

    Ογκολόγοι από το πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ της Σουηδίας ανέπτυξαν μία νέα μέθοδο αντιμετώπισης του καρκίνου του προστάτη σε μόλις 7 συνεδρίες. Η νέα αυτή μέθοδος που δημοσιοποιήθηκε το 2019 έδειξε ότι οι 7 συνεδρίες ακτινοθεραπείας του προστάτη έχουν το ίδιο αποτέλεσμα με τις 39 ημερήσιες συνεδρίες ακτινοθεραπείας που δίνονταν ως τώρα. Η εφαρμογή της νέας αυτής μεθόδου είναι πολύ σημαντική αφού μειώνει την ταλαιπωρία των ανδρών με καρκίνο του προστάτη μειώνοντας τις επισκέψεις στο νοσοκομείο αλλά απελευθερώνει και πολύτιμο χρόνο στα μηχανήματα της ακτινοθεραπείας μειώνοντας έτσι τις αναμονές.

    Η μελέτη έλαβε χώρα από το 2005 μέχρι το 2015 όπου 1200 ασθενείς έλαβαν ακτινοθεραπεία είτε με την κλασσική μέθοδο (39 συνεδρίες) είτε με την καινούρια (7 συνεδρίες). Οι ασθενείς αυτοί παρακολουθήθηκαν κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας αλλά και μέχρι 5 χρόνια μετά από το τέλος της. Οι ασθενείς έλαβαν το ίδιο «ποσό ακτινοβολίας» και στις 2 ομάδες. Στην ομάδα με τις 7 συνεδρίες το «ποσό ακτινοβολίας» ήταν μεγαλύτερο ανά συνεδρία ώστε οι ασθενείς να μπορέσουν να λάβουν το ίδιο «ποσό ακτινοβολίας» με την κλασσική μέθοδο. Οι επιστήμονες κατέγραψαν την τοξικότητα από το έντερο των ασθενών, την ουροδόχο κύστη, την ικανότητα στύσης κατά την διάρκεια της ακτινοθεραπείας αλλά και μετά όπως επίσης και τα ποσοστά επανεμφάνισης της νόσου (ανεβασμένο PSA στο αίμα, μεταστάσεις). Οι ασθενείς είχαν μέσου ή υψηλού ρίσκου καρκίνο του προστάτη χωρίς όμως εμφανείς μεταστάσεις στις απεικονιστικές εξετάσεις τους.

    Η παρακολούθηση των ασθενών έδειξε ότι οι δύο αυτές μέθοδοι είναι ισοδύναμες όσον αφορά τα ποσοστά ασθενών ελευθέρων νόσου στα 5 χρόνια. Δηλαδή τα ποσοστά των ασθενών που δεν επανεμφάνισαν καρκίνο του προστάτη μέσα στα επόμενα 5 χρόνια από το τέλος της ακτινοθεραπείας είναι ίδιο και στις 2 ομάδες θεραπείας (84%). Η μέθοδος με τις 7 συνεδρίες δεν είναι δηλαδή κατώτερη σε σχέση με την κλασσική μέθοδο όσον αφορά στο ογκολογικό αποτέλεσμα.

    Όσον αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες τα αποτελέσματα γίνονται λίγο πιο περίπλοκα. Η ομάδα των ασθενών που έλαβε ακτινοθεραπεία 7 συνεδριών εμφάνισε σε μεγαλύτερο ποσοστό ανεπιθύμητες ενέργειες (τοξικότητα) κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας που προερχόταν από την ουροδόχο κύστη (πόνος, τσούξιμο κατά την ούρηση, αδυναμία ούρησης, αυξημένη συχνότητα ούρησης ειδικά τη νύχτα), η διάρκεια μάλιστα των οποίων ήταν μέχρι κ ένα χρόνο μετά την ακτινοθεραπεία. Μετά τον πρώτο χρόνο η τοξικότητα από την ουροδόχο κύστη φάνηκε να υφίεται και να γίνεται ίδια σε ένταση με την τοξικότητα των ασθενών που έλαβαν ακτινοθεραπεία με την κλασσική μέθοδο. Το ίδιο ακριβώς βρέθηκε να ισχύει και για την τοξικότητα από το έντερο. Πιο έντονη τοξικότητα κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας (διάρροια) αλλά μετά από ένα χρόνο τα συμπτώματα υφίονται και γίνονται ίδια σε ένταση με αυτά των ασθενών που υποβλήθηκαν στην κλασσική ακτινοθεραπεία. Η στύση αντιθέτως δεν παρουσίασε καμία διαφορά κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας και μετά από αυτή σε κανένα από τα 2 γκρουπ.

    Βλέπουμε ουσιαστικά ότι μακροχρόνια οι 2 αυτές μέθοδοι ακτινοθεραπείας έχουν την ίδια τοξικότητα.

    «Γνωρίζουμε ότι αυτή η μελέτη είναι η πρώτη μελέτη παγκοσμίως που συγκρίνει τα 2 αυτά σχήματα ακτινοθεραπείας για την  αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη» αναφέρει ο Jon Kindblom ένας από τους ερευνητές αυτής της μεθόδου στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ

    « Τα χαρακτηριστικά της μελέτης μας που την κάνουν σημαντική είναι ο μεγάλος αριθμός ασθενών που μας εμπιστεύτηκε και έλαβε μέρος στην μελέτη με μεγάλη συμμόρφωση στις οδηγίες μας και το γεγονός ότι οι ασθενείς μας δεν έλαβαν ορμονοθεραπεία άρα βλέπουμε καθαρά τα αποτελέσματα της ακτινοθεραπείας» συνεχίζει ο ίδιος.

    Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες παγκοσμίως αλλά ο πρώτος πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες στην Ευρώπη. Η συχνότητά του αυξάνεται με την ηλικία και γίνεται όλο και πιο συχνός μετά την ηλικία των 50. Οι θάνατοι από καρκίνο του προστάτη έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη λόγω της έγκαιρης διάγνωσης αλλά και λόγω της βελτίωσης των διαθέσιμων θεραπειών. Σε αντίθεση με άλλα είδη καρκίνων δεν έχει φανεί κάποια σύνδεση με τη διατροφή ή το αλκοόλ αλλά μόνο με το κάπνισμα. Οι άνδρες μετά τα 50 θα πρέπει να υποβάλλονται σε εξέταση PSA (απλή εξέταση αίματος) σε συνεννόηση πάντα με τον ουρολόγο τους.

    Πηγές:

    Δρ.Αρνέλλου Λ, Δημόπουλος Κ, Δρ.Πετάκος Δ, Πουλακιδάκος Σ.(2021) Επιστημονική Δημοσιογραφία» (Θ.Ε. ΕΕΠ23) ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ. Πάτρα

    www.uroweb.org eau

    Ultra-hypofractionated versus conventionally fractionated radiotherapy for prostate cancer: 5-year outcomes of the HYPO-RT-PC randomised, non-inferiority, phase 3 trial. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31227373/)