Category: Καρκινική Έρευνα

Ευσταθόπουλος Ευστάθιος

Έλληνες επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, δημοσίευσαν τον περασμένο μήνα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Cancers, μια νέα μελέτη για τις νέες εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου των οφθαλμών. Πρόκειται για μια μελέτη ανασκόπησης η οποία παρουσιάζει τις τελευταίες εξελίξεις συγκεντρώνοντας τις μεθόδους και τα αποτελέσματα ερευνητικών μελετών που έχουν δημοσιευθεί τα τελευταία χρόνια με την εφαρμογή μεθόδων Νανοϊατρικής για το θέμα.

Οι διάφορες μορφές καρκίνου στο μάτι, όπως το μελάνωμα και το ρετινοβλάστωμα, δεν είναι από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου που εμφανίζονται στον άνθρωπο, ωστόσο είναι σοβαρές παθήσεις που συχνά οδηγούν σε καταστροφικά αποτελέσματα εάν δεν εντοπιστούν και δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, καθώς μπορούν να προκαλέσουν απώλεια όρασης ή ακόμα και να απειλήσουν τη ζωή του ασθενούς λόγω του υψηλού ποσοστού μεταστάσεων. Για τις ποθήσεις αυτές δεν υπάρχει μέχρι σήμερα μια ενιαία και αποτελεσματική θεραπεία. Οι τρέχουσες θεραπευτικές προσεγγίσεις για τους οφθαλμικούς καρκίνους, όπως η χειρουργική αντιμετώπιση, η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία, συχνά συνοδεύονται από σοβαρές παρενέργειες και περιορισμούς. Σε αυτές περιλαμβάνονται η κακή στόχευση των καρκινικών κυττάρων, οι παράπλευρες βλάβες στους γύρω υγιείς ιστούς και η ανεπαρκής διείσδυση στις οφθαλμικές δομές. Το μάτι, παρά το μικρό του μέγεθος, είναι ένα από τα πιο πολύπλοκα όργανα του ανθρώπινου σώματος, που προστατεύεται από μια σειρά ανατομικών και φυσιολογικών φραγμών, γεγονός που καθιστά και τη χορήγηση φαρμάκων ιδιαίτερα δύσκολη.

Εδώ μπαίνει δυναμικά η Νανοϊατρική, ένας καινοτόμος κλάδος που χρησιμοποιεί νανοσωματίδια, δηλαδή πολύ μικρά σωματίδια με διαστάσεις 10 έως 100 νανόμετρα (ένα νανόμετρο είναι ένα δισεκατομμυριοστό του μέτρου). Η εφαρμογή της νανοϊατρικής μας δίνει πολλές ελπίδες ότι μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη σημερινή κατάσταση, προσφέροντας θεραπείες που είναι πιο στοχευμένες, πιο αποτελεσματικές και με λιγότερες παρενέργειες. Αξιοποιεί τις ιδιαίτερες ιδιότητες νανοσωματιδίων για να πετύχουμε νωρίτερα, καλύτερη και αποτελεσματικότερη διάγνωση και θεραπεία και μας δίνει νέες ελπίδες στην αντιμετώπιση των νόσων σε όλες σχεδόν της ειδικότητες της ιατρικής και στη δημιουργία νέων, πιο αποτελεσματικών φαρμάκων. Για τον καρκίνο των οφθαλμών ειδικότερα, η εφαρμογή της Νανοϊατρικής ανοίγει νέους, πολύ ελπιδοφόρους ορίζοντες για μια ριζική και πιο αποτελεσματική θεραπεία του, οι οποίοι παρουσιάζονται σε αυτό το άρθρο.

Πώς Λειτουργεί η Νανοϊατρική στα Οφθαλμικά Νεοπλάσματα

Η βασική ιδέα είναι ότι νανοσωματίδια μπορούν να «συνδεθούν» με φάρμακα και να κατευθυνθούν στοχευμένα στα καρκινικά κύτταρα όπου θα τοποθετήσουν την φαρμακευτική ουσία χωρίς να επηρεάσουν τα υγιή κύτταρα. Χάρη στο πολύ μικρό τους μέγεθος και στις ειδικές ιδιότητες που έχουν, τα νανοσωματίδια περνούν μέσα από τα φυσικά εμπόδια του ματιού και εναποθέτουν το φάρμακο με εξαιρετική ακρίβεια.

Πέραν των ωφελειών που προσφέρει η νανοσωματιδιακή θεραπεία, πρέπει να σημειώσουμε ότι με τη χρήση της ταυτόχρονα εγείρονται πολλά κανονιστικά και ηθικά ζητήματα αλλά και θέματα τοξικότητας και ασφάλειας για τον οργανισμό, τα οποία είναι κυρίως υπεύθυνα που οι μέθοδοι αυτές δεν έχουν εφαρμοστεί ακόμη ευρύτερα στην κλινική πράξη, θέματα τα οποία επίσης παρουσιάζονται στο άρθρο.

Συμπερασματικά οι Έλληνες επιστήμονες στη συγκεκριμένη μελέτη καταλήγουν, ότι η νανοϊατρική έχει συμβάλει σημαντικά στην οφθαλμολογία και επεκτείνεται στον τομέα της οφθαλμικής ογκολογίας, μετασχηματίζοντας τόσο τη διάγνωση όσο και τη θεραπεία. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, οι πρόοδοι στη χορήγηση φαρμάκων με βάση τα νανοσωματίδια, την απεικόνιση και τη θεραπεία έχουν προσφέρει πολλά υποσχόμενες εναλλακτικές λύσεις στις συμβατικές θεραπείες, ξεπερνώντας βασικές προκλήσεις, όπως οι οφθαλμικοί φραγμοί και η τοξικότητα. Με αρκετές προκλινικές μελέτες, καθώς και κάποιες που περνούν σε κλινικές μελέτες, η νανοϊατρική ανοίγει ένα νέο δρόμο για τη διαχείριση των οφθαλμικών καρκίνων, με την εξατομικευμένη θεραπεία να βρίσκεται στο προσκήνιο. Παρ’ όλα αυτά, η περαιτέρω έρευνα και οι προσεκτικοί, ολοκληρωμένοι κανονισμοί και πλαίσια είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση της ασφάλειας των ασθενών και της βέλτιστης ποιότητας της περίθαλψης. Με συνεχή καινοτομία και αυστηρή επιστημονική μεθοδολογία, η νανοϊατρική μας δίνει ελπίδες ότι θα μας βοηθήσει στη βελτίωση της αντιμετώπισης του καρκίνου του ματιού.

Βιβλιογραφία.

Οδηγός Μελέτης για τη Θεματική Ενότητα «Επιστημονική Δημοσιογραφία», Πάτρα 2021.

Margarita Tsoplaktsoglou, Ellas Spyratou, Andreas Droulias, Maria-Eleni Zachou and Efstathios P. Efstathopoulos, The Contribution of Nanomedicine in Ocular Oncology, Cancers 2025, 17(7), 1186; https://doi.org/10.3390/cancers17071186

Γιουρούκου

Ογκολόγοι από το πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ της Σουηδίας ανέπτυξαν μία νέα μέθοδο αντιμετώπισης του καρκίνου του προστάτη σε μόλις 7 συνεδρίες. Η νέα αυτή μέθοδος που δημοσιοποιήθηκε το 2019 έδειξε ότι οι 7 συνεδρίες ακτινοθεραπείας του προστάτη έχουν το ίδιο αποτέλεσμα με τις 39 ημερήσιες συνεδρίες ακτινοθεραπείας που δίνονταν ως τώρα. Η εφαρμογή της νέας αυτής μεθόδου είναι πολύ σημαντική αφού μειώνει την ταλαιπωρία των ανδρών με καρκίνο του προστάτη μειώνοντας τις επισκέψεις στο νοσοκομείο αλλά απελευθερώνει και πολύτιμο χρόνο στα μηχανήματα της ακτινοθεραπείας μειώνοντας έτσι τις αναμονές.

Η μελέτη έλαβε χώρα από το 2005 μέχρι το 2015 όπου 1200 ασθενείς έλαβαν ακτινοθεραπεία είτε με την κλασσική μέθοδο (39 συνεδρίες) είτε με την καινούρια (7 συνεδρίες). Οι ασθενείς αυτοί παρακολουθήθηκαν κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας αλλά και μέχρι 5 χρόνια μετά από το τέλος της. Οι ασθενείς έλαβαν το ίδιο «ποσό ακτινοβολίας» και στις 2 ομάδες. Στην ομάδα με τις 7 συνεδρίες το «ποσό ακτινοβολίας» ήταν μεγαλύτερο ανά συνεδρία ώστε οι ασθενείς να μπορέσουν να λάβουν το ίδιο «ποσό ακτινοβολίας» με την κλασσική μέθοδο. Οι επιστήμονες κατέγραψαν την τοξικότητα από το έντερο των ασθενών, την ουροδόχο κύστη, την ικανότητα στύσης κατά την διάρκεια της ακτινοθεραπείας αλλά και μετά όπως επίσης και τα ποσοστά επανεμφάνισης της νόσου (ανεβασμένο PSA στο αίμα, μεταστάσεις). Οι ασθενείς είχαν μέσου ή υψηλού ρίσκου καρκίνο του προστάτη χωρίς όμως εμφανείς μεταστάσεις στις απεικονιστικές εξετάσεις τους.

Η παρακολούθηση των ασθενών έδειξε ότι οι δύο αυτές μέθοδοι είναι ισοδύναμες όσον αφορά τα ποσοστά ασθενών ελευθέρων νόσου στα 5 χρόνια. Δηλαδή τα ποσοστά των ασθενών που δεν επανεμφάνισαν καρκίνο του προστάτη μέσα στα επόμενα 5 χρόνια από το τέλος της ακτινοθεραπείας είναι ίδιο και στις 2 ομάδες θεραπείας (84%). Η μέθοδος με τις 7 συνεδρίες δεν είναι δηλαδή κατώτερη σε σχέση με την κλασσική μέθοδο όσον αφορά στο ογκολογικό αποτέλεσμα.

Όσον αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες τα αποτελέσματα γίνονται λίγο πιο περίπλοκα. Η ομάδα των ασθενών που έλαβε ακτινοθεραπεία 7 συνεδριών εμφάνισε σε μεγαλύτερο ποσοστό ανεπιθύμητες ενέργειες (τοξικότητα) κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας που προερχόταν από την ουροδόχο κύστη (πόνος, τσούξιμο κατά την ούρηση, αδυναμία ούρησης, αυξημένη συχνότητα ούρησης ειδικά τη νύχτα), η διάρκεια μάλιστα των οποίων ήταν μέχρι κ ένα χρόνο μετά την ακτινοθεραπεία. Μετά τον πρώτο χρόνο η τοξικότητα από την ουροδόχο κύστη φάνηκε να υφίεται και να γίνεται ίδια σε ένταση με την τοξικότητα των ασθενών που έλαβαν ακτινοθεραπεία με την κλασσική μέθοδο. Το ίδιο ακριβώς βρέθηκε να ισχύει και για την τοξικότητα από το έντερο. Πιο έντονη τοξικότητα κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας (διάρροια) αλλά μετά από ένα χρόνο τα συμπτώματα υφίονται και γίνονται ίδια σε ένταση με αυτά των ασθενών που υποβλήθηκαν στην κλασσική ακτινοθεραπεία. Η στύση αντιθέτως δεν παρουσίασε καμία διαφορά κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας και μετά από αυτή σε κανένα από τα 2 γκρουπ.

Βλέπουμε ουσιαστικά ότι μακροχρόνια οι 2 αυτές μέθοδοι ακτινοθεραπείας έχουν την ίδια τοξικότητα.

«Γνωρίζουμε ότι αυτή η μελέτη είναι η πρώτη μελέτη παγκοσμίως που συγκρίνει τα 2 αυτά σχήματα ακτινοθεραπείας για την  αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη» αναφέρει ο Jon Kindblom ένας από τους ερευνητές αυτής της μεθόδου στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ

« Τα χαρακτηριστικά της μελέτης μας που την κάνουν σημαντική είναι ο μεγάλος αριθμός ασθενών που μας εμπιστεύτηκε και έλαβε μέρος στην μελέτη με μεγάλη συμμόρφωση στις οδηγίες μας και το γεγονός ότι οι ασθενείς μας δεν έλαβαν ορμονοθεραπεία άρα βλέπουμε καθαρά τα αποτελέσματα της ακτινοθεραπείας» συνεχίζει ο ίδιος.

Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες παγκοσμίως αλλά ο πρώτος πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες στην Ευρώπη. Η συχνότητά του αυξάνεται με την ηλικία και γίνεται όλο και πιο συχνός μετά την ηλικία των 50. Οι θάνατοι από καρκίνο του προστάτη έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη λόγω της έγκαιρης διάγνωσης αλλά και λόγω της βελτίωσης των διαθέσιμων θεραπειών. Σε αντίθεση με άλλα είδη καρκίνων δεν έχει φανεί κάποια σύνδεση με τη διατροφή ή το αλκοόλ αλλά μόνο με το κάπνισμα. Οι άνδρες μετά τα 50 θα πρέπει να υποβάλλονται σε εξέταση PSA (απλή εξέταση αίματος) σε συνεννόηση πάντα με τον ουρολόγο τους.

Πηγές:

Δρ.Αρνέλλου Λ, Δημόπουλος Κ, Δρ.Πετάκος Δ, Πουλακιδάκος Σ.(2021) Επιστημονική Δημοσιογραφία» (Θ.Ε. ΕΕΠ23) ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ. Πάτρα

www.uroweb.org eau

Ultra-hypofractionated versus conventionally fractionated radiotherapy for prostate cancer: 5-year outcomes of the HYPO-RT-PC randomised, non-inferiority, phase 3 trial. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31227373/)